ЁЯУЭ рдмैрдаे-рдмैрдаे рдкैрд╕ा рдХрдоाрдиे рдХा рдорд╣ा-рдоुрдХाрдмрд▓ा: рдк्рд░ॉрдкрд░्рдЯी рдмрдиाрдо рдмॉрди्рдб्рд╕ рдмрдиाрдо рдиिрд╡ेрд╢ рдХा рдЕрд╕рд▓ी рдЧेрдо рдЪेंрдЬрд░ 1
ЁЯдп рдкрд░िрдЪрдп: рдЖрдкрдХा ₹1 рдХрд░ोрдб़ рдХрд╣ाँ рдХाрдо рдХрд░े?
рдЖрдкрдиे рдмрд╣ुрдд рдоेрд╣рдирдд рдХрд░рдХे рдПрдХ рдмрдб़ी рд░рдХрдо рдЬोрдб़ी рд╣ै—рдоाрди рд▓ीрдЬिрдП ₹1 рдХрд░ोрдб़ 3। рдЕрдм рдЖрдкрдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╕िрд░्рдл़ рдкैрд╕े рдмрдЪाрдиा рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ рдкैрд╕े рдХो рдЕрдкрдиे рд▓िрдП рдХाрдо рдкрд░ рд▓рдЧाрдиा рд╣ै। рдЖрдк рдЪाрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдЖрдкрдХो рдПрдХ рдиिрдпрдоिрдд, рдЯैрдХ्рд╕ рдмрдЪाрдиे рд╡ाрд▓ी рдЖрдп рдоिрд▓े рдФрд░ рдЖрдкрдХा рдкैрд╕ा рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд▓िрдП рдмрдв़рддा рднी рд░рд╣े।
рд╣рдо рд╕рднी рдкुрд░ाрдиे, рдЬाрдиे-рдкрд╣рдЪाрдиे рд╡िрдХрд▓्рдкों рдХो рдЬाрдирддे рд╣ैं:
рдк्рд░ॉрдкрд░्рдЯी рдЦрд░ीрджрдиा (рдЬैрд╕े рдоुंрдмрдИ рдоें рдХोрдИ рдЕрдЪ्рдЫा рдл़्рд▓ैрдЯ)।
рдмॉрди्рдб्рд╕ рдЦрд░ीрджрдиा (рдЬैрд╕े рд╕рд░рдХाрд░ी рдмॉрди्рдб्рд╕ рдпा G-Secs)।
рд▓ेрдХिрди рдПрдХ рдЖрдзुрдиिрдХ, рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЧрд▓рдд рд╕рдордЭी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд░рдгрдиीрддि рд╣ै рдЬो рдЗрди рджोрдиों рдХो рд▓рдЧाрддाрд░ рдкीрдЫे рдЫोрдб़ рд░рд╣ी рд╣ै: рдорд▓्рдЯी-рдПрд╕ेрдЯ рдлंрдб (MAF) рдХे рд╕ाрде рд╕िрд╕्рдЯрдоैрдЯिрдХ рд╡िрдб्рд░ॉрд▓ рдк्рд▓ाрди (SWP)।
рдЖрдЗрдП рдЗрди рддीрдиों рд╡िрдХрд▓्рдкों рдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░ें рдФрд░ рджेрдЦें рдХि рдЖрдп, рд╡िрдХाрд╕ (рдЧ्рд░ोрде) рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рд╢ांрддि рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рдоेрд▓ рдХौрди рджेрддा рд╣ै।
ЁЯТ░ рдоुрдХाрдмрд▓े рдХे рдЦिрд▓ाрдб़ी рдФрд░ рдЙрдирдХी рдЗрдирдХрдо рдХ्рд╖рдорддा
рд╣рдо рдоाрди рд▓ेрддे рд╣ैं рдХि рдЖрдк 30% рдЗрдирдХрдо рдЯैрдХ्рд╕ рд╕्рд▓ैрдм рдоें рдЖрддे рд╣ैं 11—рдпрд╣ рдЬाрдирдиा рдмрд╣ुрдд рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдЯैрдХ्рд╕ेрдмрд▓ рд╣рд░ ₹1 рдоें рд╕े рдЖрдкрдХी рдЬेрдм рдоें рдЯैрдХ्рд╕ рдХрдЯрдиे рдХे рдмाрдж рдХेрд╡рд▓ ₹0.70 рд╣ी рдмрдЪрддे рд╣ैं।
1. ЁЯПа рдкрд╣рд▓ा рдЦिрд▓ाрдб़ी: рдк्рд░ॉрдкрд░्рдЯी (рдЬो рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдмिрдХрддा рдирд╣ीं) - рдЬैрд╕े рд╕ाрдЙрде рдоुंрдмрдИ рд░िрдпрд▓ рдПрд╕्рдЯेрдЯ
рдпрд╣ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдкрд╕ंрдж рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдиिрдпрдоिрдд рдЖрдп (рдЗрдирдХрдо) рдХрдоाрдиे рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╕рдмрд╕े рдЦрд░ाрдм рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ोрддा рд╣ै।
рдЕрд╕рд▓ी рд╕рдорд╕्рдпा: рдк्рд░ॉрдкрд░्рдЯी рдорд╣ँрдЧी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХिрд░ाрдпा рдмрд╣ुрдд рдХрдо рдоिрд▓рддा рд╣ै।
рдХिрд░ाрдпे рдХी рд╣рдХ़ीрдХ़рдд: рд╕ाрдЙрде рдоुंрдмрдИ рдЬैрд╕ी рдк्рд░ाрдЗрдо рд▓ोрдХेрд╢рди рдХे рдмाрдЬ़ाрд░ рдбेрдЯा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдХुрд▓ рдХिрд░ाрдпे рдХी рдХрдоाрдИ (рдпाрдиी рдк्рд░ॉрдкрд░्рдЯी рдХी рдХीрдордд рдХे рдоुрдХाрдмрд▓े рдХिрд░ाрдпा, рдЬिрд╕े рд░ेंрдЯрд▓ рдпीрд▓्рдб рдХрд╣рддे рд╣ैं) рдЕрдХ्рд╕рд░ 1.75% рдХे рдЖрд╕-рдкाрд╕ рд╣ोрддी рд╣ै।
рдХैрд▓рдХुрд▓ेрд╢рди (рджрд░्рджрдиाрдХ рд╕рдЪ्рдЪाрдИ):
₹1 рдХрд░ोрдб़ рдкрд░ рдХुрд▓ рд╕ाрд▓ाрдиा рдХिрд░ाрдпा: ₹1,75,000
рдШрдЯाрдПँ рд╕ाрд▓ाрдиा рдоेंрдЯेрдиेंрд╕/рдорд░рдо्рдордд (0.5%): ₹50,000
рдЯैрдХ्рд╕ेрдмрд▓ рдЖрдп: ₹1,25,000
рдШрдЯाрдПँ 30% рдЯैрдХ्рд╕: ₹37,500
рдЖрдкрдХी рдЬेрдм рдоें рдмрдЪी рд╕ाрд▓ाрдиा рдЗрдирдХрдо (рдиेрдЯ рдХैрд╢ рдл़्рд▓ो): ₹87,500
рдл़ैрд╕рд▓ा: рдк्рд░ॉрдкрд░्рдЯी рдЖрдп (рдЗрдирдХрдо) рдХा рдПрдХ рдХрдордЬोрд░ рдЗंрдЬрди рд╣ै। рдпрд╣ рдХाрдЧрдЬ़ рдкрд░ рддो рдмрд╣ुрдд рдмрдб़ी рд╡ैрд▓्рдпू рдмрдиाрддी рд╣ै (рдкूँрдЬी рдоें рд╡ृрдж्рдзि), рд▓ेрдХिрди рдЦ़рд░्рдЪों рдФрд░ рдЯैрдХ्рд╕ рдХे рдмाрдж рд▓рдЧрднрдЧ рди рдХे рдмрд░ाрдмрд░ рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд▓ाрдпрдХ рдХैрд╢ рджेрддी рд╣ै।
2. ЁЯЫб️ рджूрд╕рд░ा рдЦिрд▓ाрдб़ी: рдмॉрди्рдб्рд╕ (рд╕рд░рдХाрд░ी рдк्рд░рддिрднूрддिрдпां - G-Secs)
рд╕рд░рдХाрд░ी рдмॉрди्рдб्рд╕ (G-Secs) рдХो рд╕рдмрд╕े рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдиिрд╡ेрд╢ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЖрдп (рдЗрдирдХрдо): рдпे рдЕрдЪ्рдЫी, рдЧाрд░ंрдЯीрдб рдм्рдпाрдЬ़ рджрд░ рджेрддे рд╣ैं, рдоाрди рд▓ीрдЬिрдП 7.5% рд╕ाрд▓ाрдиा।
рдХैрд▓рдХुрд▓ेрд╢рди (рдЯैрдХ्рд╕ рдХा рдЬाрд▓):
₹1 рдХрд░ोрдб़ рдкрд░ рдХुрд▓ рд╕ाрд▓ाрдиा рдм्рдпाрдЬ़: ₹7,50,000
рдШрдЯाрдПँ 30% рдЯैрдХ्рд╕: ₹2,25,000
рдЖрдкрдХी рдЬेрдм рдоें рдмрдЪी рд╕ाрд▓ाрдиा рдЗрдирдХрдо (рдиेрдЯ рдХैрд╢ рдл़्рд▓ो): ₹5,25,000
рдл़ैрд╕рд▓ा: рдпрд╣ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдЖрдп рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЪूँрдХि рдм्рдпाрдЬ़ рдХी рдкूрд░ी рд░рдХрдо рдкрд░ рдЖрдкрдХी рд╕ाрдоाрди्рдп рдЖрдп рдХी рддрд░рд╣ рд╣ी рдЯैрдХ्рд╕ рд▓рдЧрддा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдКँрдЪे рдЯैрдХ्рд╕ рд╕्рд▓ैрдм рд╡ाрд▓े рдиिрд╡ेрд╢рдХ рдЕрдкрдиी рдЖрдп рдХा рдПрдХ рдмрдб़ा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рджे рджेрддे рд╣ैं।
3. ✨ рддीрд╕рд░ा рдЦिрд▓ाрдб़ी: рдЧेрдо рдЪेंрдЬрд░ (MAF рдХे рд╕ाрде рдк्рд░ोрдЧ्рд░ेрд╕िрд╡ SWP)
MAF (рдорд▓्рдЯी-рдПрд╕ेрдЯ рдлंрдб) рд╕्рдЯॉрдХ, рдмॉрди्рдб्рд╕ рдФрд░ рдЕрди्рдп рдЪीрдЬ़ों рдоें рдиिрд╡ेрд╢ рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдпрд╣ рдЬ़्рдпाрджा рдЧ्рд░ोрде (рдЬैрд╕े 10%) рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд░рдЦрддा рд╣ै। SWP (рд╕िрд╕्рдЯрдоैрдЯिрдХ рд╡िрдб्рд░ॉрд▓ рдк्рд▓ाрди) рдм्рдпाрдЬ़ рдирд╣ीं рд╣ै; рдпрд╣ рдПрдХ рддрдп рдиिрдХाрд╕ी (withdrawal) рд╣ै рдЬो рдЖрдк рд╕ेрдЯ рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдпрд╣ рдХैрд╕े рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै (рдЖрд╕ाрди рднाрд╖ा рдоें): рдЖрдк рд╣рд░ рдорд╣ीрдиे рдпूрдиिрдЯ्рд╕ рдХी рдПрдХ рдЫोрдЯी, рддрдп рд╕ंрдЦ्рдпा рдмेрдЪ рд░рд╣े рд╣ोрддे рд╣ैं।
рдЪूँрдХि рдЖрдк рдпूрдиिрдЯ्рд╕ рдмेрдЪ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕ рдЖрдп рдХो рдкूँрдЬीрдЧрдд рд▓ाрдн (Capital Gains) рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдЬ़рд░ूрд░ी рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╢ुрд░ुрдЖрддी рд╕ाрд▓ों рдоें рдЖрдкрдХी рдиिрдХाрд╕ी рдХा рдПрдХ рдмрдб़ा рд╣िрд╕्рд╕ा, рдЖрдкрдХी рдЕрдкрдиी рдоूрд▓ рдкूँрдЬी рдХी рдЯैрдХ्рд╕-рдл़्рд░ी рд╡ाрдкрд╕ी рд╣ोрддा рд╣ै।
рдХैрд▓рдХुрд▓ेрд╢рди (рдЯैрдХ्рд╕ рдХा рдл़ाрдпрджा):
рдХुрд▓ рд╕ाрд▓ाрдиा рдиिрдХाрд╕ी (7.5% рдоाрдирдХрд░): ₹7,50,000
рдШрдЯाрдПँ рд╕िрд░्рдл़ рдоुрдиाрдл़े рдкрд░ рд▓рдЧрдиे рд╡ाрд▓ा рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдЯैрдХ्рд╕ (рдиिрдХाрд╕ी рдХा рд▓рдЧрднрдЧ 25% рд╣िрд╕्рд╕ा рдкूँрдЬी рдХी рдЯैрдХ्рд╕-рдл़्рд░ी рд╡ाрдкрд╕ी рд╣ै): ~₹1,91,250
рдЖрдкрдХी рдЬेрдм рдоें рдмрдЪी рд╕ाрд▓ाрдиा рдЗрдирдХрдо (рд▓рдЧрднрдЧ): ₹5,58,750
рдЖрдп рдХी рддुрд▓рдиा (рд╕ाрд▓ाрдиा)
рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖: SWP рдЖрдкрдХो рд╕рдмрд╕े рдЬ़्рдпाрджा рдХैрд╢ рдл़्рд▓ो рджेрддा рд╣ै, рдпрд╣ाँ рддрдХ рдХि рдбेрдЯ рдлंрдб्рд╕ рдХे рд▓िрдП рдкुрд░ाрдиे "рдЗंрдбेрдХ्рд╕ेрд╢рди рдмेрдиिрдлिрдЯ" рдХे рдЦрдд्рдо рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рднी।
ЁЯУИ рдЕрд╕рд▓ी рдЯेрд╕्рдЯ: 20 рд╕ाрд▓ рдмाрдж рдХ्рдпा рд╣ोрдЧा?
MAF/SWP рдХा рдЕрд╕рд▓ी рдЬाрджू рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЖрдкрдХी рдмрдЪी рд╣ुрдИ рдкूँрдЬी рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрдв़рддी (рдХрдо्рдкाрдЙंрдб рд╣ोрддी) рд░рд╣рддी рд╣ै। рдк्рд░ॉрдкрд░्рдЯी рднी рдмрдв़рддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдзीрд░े рдФрд░ рдХрдИ рдЭंрдЭрдЯों рдХे рд╕ाрде।
рдпрд╣ाँ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ेрд╕िрд╡ SWP (рдЬрд╣ाँ рдЖрдкрдХी рдиिрдХाрд╕ी рдХो рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рдорд╣ँрдЧाрдИ рдХो рдоाрдд рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдмрдв़ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै) рдХा рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै:
рдоुрдЦ्рдп рдмाрдд:
MAF + рдк्рд░ोрдЧ्рд░ेрд╕िрд╡ SWP рдоॉрдбрд▓ 20 рд╕ाрд▓ों рдоें G-Secs рдХे рд▓рдЧрднрдЧ рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ी рдХैрд╢ рдл़्рд▓ो рджेрддा рд╣ै 62, рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рдЕंрдд рдоें рдЖрдкрдХी рдкूँрдЬी рдХो рдкाँрдЪ рдЧुрдиा рдЬ़्рдпाрджा рдЫोрдб़рддा рд╣ै 63, рдФрд░ рдпрд╣ рдкूँрдЬी рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рддрд░рд▓ (Liquid) рд╣ोрддी рд╣ै। 64
✅ рдЕंрддिрдо рдл़ैрд╕рд▓ा: рддрд░рд▓рддा (Liquidity), рдЯैрдХ्рд╕ рдФрд░ рдЖрдЬ़ाрджी
рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖: рдЕрдзिрдХрддрдо рд▓рдЪीрд▓ेрдкрди рдФрд░ рдЯैрдХ्рд╕ рджрдХ्рд╖рддा рдХे рд╕ाрде рд╡िрдд्рддीрдп рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рдиे рдкрд░ рдз्рдпाрди рдХेंрдж्рд░िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдФрд╕рдд рдиिрд╡ेрд╢рдХ рдХे рд▓िрдП, MAF + рдк्рд░ोрдЧ्рд░ेрд╕िрд╡ SWP рд╕рдмрд╕े рдмेрд╣рддрд░ рд░рдгрдиीрддि рд╣ै। рдпрд╣ рдЖрдкрдХे рдПрдХрдоुрд╢्рдд рдкैрд╕े рдХो рдПрдХ рдмेрд╣рдж рдХुрд╢рд▓, рдмрдв़рддी рд╣ुрдИ рдкेंрд╢рди рдпोрдЬрдиा рдоें рдмрджрд▓ рджेрддा рд╣ै рдЬो рдЖрдкрдХो рдк्рд░ॉрдкрд░्рдЯी рдЯैрдХ्рд╕ рдпा рддрд░рд▓рддा рдХी рдХрдоी рдХे рд╕ाрде рдкрд░ेрд╢ाрди рдирд╣ीं рдХрд░рддी।
рдЕрд╕्рд╡ीрдХрд░рдг (Disclaimer): рдпрд╣ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХेрд╡рд▓ рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдЙрдж्рджेрд╢्рдпों рдХे рд▓िрдП рд╣ै рдФрд░ 30% рдЯैрдХ्рд╕ рд╕्рд▓ैрдм рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдФрд╕рддों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। рдХोрдИ рднी рдиिрд╡ेрд╢ рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдХृрдкрдпा рдПрдХ рдпोрдЧ्рдп рд╡िрдд्рддीрдп рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░ рд╕े рд╕рд▓ाрд╣ рд▓ें।
